BUSCADOR






23º Ano - 5ª Época - 14/11/2019
AS TRES ERMIDAS DE SAN GUILLERME DE FISTERRA

Por: José Ramón Insua Trava

Nos estudos sobre San Guillerme de Fisterra non se ten en conta que un santo con tal nome non pode ser unha invención dos nativos da devandita Vila. A súa orixinalidade certifica que un Guillerme viviu alí ou que a coñecida Ermida foi posta baixo a súa advocación.

Non existe outro santuario con tal denominación en toda Galicia.

Ante a presenza da enorme roca que sostiña o citado santuario, os homes ilustrados non tardan en falar da cristianización do culto pagán a Mitra ou Attis. Se tal conclusión fose atinada, a Ermida non estaría dedicada a un Santo cun nome tan pouco común.

É sumamente interesante o que nos refire ao efecto, D. Francisco Esmorís de Recamán no seu coñecido ensaio sobre esta mesma Ermida:

O 19 de xaneiro de 1901, os veciños de Fisterra dirixiron instancia ao arcebispo de Santiago de Compostela suplicando a debida autorización para a reconstrución da Capela dedicada desde sempre a San Guillerme de Monte Virxe. Este documento é moi importante. Nótese que se trata dunha devoción secular a un santo estraño á nosa terra.

Está claro que os nosos antepasados só sabían que se chamaba San Guillerme e se elixiron o de Monte Virxe, entre outros, foi debido a que a súa festa se celebra o 25 de xuño, data solsticial moi indicada para unha celebración.

Busquemos agora os datos que nos aseguren a presenza do corpo de tan estraño santo na súa ermida fisterrá:

No 1426, Sebaldo Rieter visita a Ermida e escribe que ALLI XACE O CORPO do venerable SEÑOR San Guillerme e que fixo en Fisterra moitos milagres.

No ano 1484, M. Popielovo escribe que na Igrexa de Santa María de Fisterra expón no seu altar maior as reliquias dun brazo de San Guillerme nun relicario de prata.

Poucos ermitáns teñen a súa presenza tan documentada.

Pero aínda temos máis datos. No 1556, unha escuadra francesa atraca varias vilas do norte de España sen esquecerse de Laxe, Corcubión e Fisterra. D. Alvaro de Bazán, de regreso de Flandes, intercéptaa e derrota pero algúns franceses conseguen fuxir co corpo e as reliquias do seu paisano Guillerme.

No ano 1607, Jerónimo del Hoyo visita Fisterra. Desde a Igrexa da Vila mira cara ao Monte do Cabo e ve unha Ermida a unha distancia dun tiro de ballesta. Emprende a subida e xa na CIMA, escribe: Hai TRES Ermidas de San Guillerme que ESTÁN NO ALTO do MONTE.

Tres ermidas? Si, segundo o ESPASA, ermida (Etim.-De ermo ou ermo) é un santuario ou capela, situada en despoblado.//ALBERGUE OU MORADA DO ERMITÁN.

Vemos pois que o tres edificios que se atopou Del Hoyo eran certamente tres ermidas aínda que só un deles era o santuario do que Del Hoyo di: Alí móstrase o sepulcro de pedra, á beira da epístola, onde din que estaba o corpo do Santo e que os franceses bretóns, cando saquearon esta Vila, o levaron así como as súas reliquias que estaban abaixo na Igrexa.

Agora si sabemos onde vivía San Guillerme e outros ermitáns ou monxes, feito que nunca foi explicado con certeza por carecer de datos. O da gruta da roca principal, é unha teoría indemostrable.

Ademais, así se explica que o santuario se conservase durante máis tempo ao estar protexido pola citada pena e as dúas vivendas.

O San Guillerme de Fisterra foi Guillerme X de Aquitania. Este duque logo de casar a súa filla Leonor co Delfín de Francia, a cuxo rei entregou as súas terras e posesións e emprendeu a peregrinación a Santiago de Compostela. Nunha parte deste Camiño, despediu aos seus criados coa orde de que comunicasen o seu falecemento no seu país e como tantos outros, dirixiuse a Fisterra para iniciar a súa vida de ermitán. Así concorda a Tradición e a Historia fisterrá e mesmo explica a negativa arzobispal a autorizar a reconstrución da Ermida pois este Guillerme X non está canonizado.

Hemeroteca