Cando coñecín a Carmen, hai uns días estaba planchando na casa da miña madriña. Pensei que era unha amiga. Parecía tan normal vela planchando unha camisa que calquera podería pensar que levaba na casa toda a vida. Sen embargo, Carmen leva corenta e sete anos fóra da súa Fisterra, emigrada na Arxentina. Propúxenlle unha entrevista para o FINISTERRE e contestoume con ese acento tan cantareiro, "pero yo que te voy a desir, che". O que eu lle respostei, "seguro que moitas cousas, seguro que moitas cousas". Quedamos pois para o luns, ás oito da tarde. A miña curmá fisterrá recén chegada da Arxentina estábame esperando con puntualidade alemana. Sentámonos ó redor dunha mesa, ela, as súas primas e máis eu. Comezamos:

- ¿Lémbraste do día no que marchaches?

- Claro que si. Ese día é inolvidable. Foi o 2 de novembro de 1950, hai corenta e sete anos. Eu tiña dezanove.

- Dime, ¿cómo foi o último día?

Carmen saca un pano. Carmen non chora, non lle caen as bagullas, pero os ollos vólvenselle dunha humidade tan tristeira que todos non contaxiamos do seu sentimento.

- Tal vez fora casualidade, pero o día anterior á miña marcha fun ó cine. Daban unha película de emigrantes que me fixo chorar toda a noite. Din unha volta polo pobo e fun despois ó baile de Pepe do Café, e despedínme de todos. Había tamén outro baile enfronte, o de Pepe do albañil, pero eu sempre ía ó do Café. Marchei coa miña nai, unha cuñada e dúas sobriñas. Meu pai xa marchara había dezaseis anos, non o vira dende que tiña tres. Dábame moita pena deixar Fisterra, pero quería ver ó meu pai, e por todo o ouro do mundo non me quedaría aquí.

Os recordos de Carmen espállanse pola cociña. Todos estamos calados. Eu imaxino a sensación estraña que tería aquel día Carmen. Por unha banda, a tristeza e por outra, a alegría. Segue contando…

- O 1 de novembro cando embarcamos chovía. Puxéronnos a todos en fila india e iamos subindo a bordo. Alí estivemos no barco ata o día 2 que zarpamos. Cando saliamos do porto mirei para Vigo e díxenme: "Adiós España que xa non volvo máis".

- ¿Cómo foi a viaxe?

- Tardamos dous días en chegar a Canarias. Eramos oitocentos pasaxeiros e alí completamos os mil. Recordo que nas Canarias descubriron un polizón. Todos tivemos que saír ó corredor para mostrar as pasaxes. O polizón atopárono debaixo dun bote salvavidas, baixo unha lona. Deixárono en terra.

Carmen continúa lembrando e falando. Eu, como estou ávido de saber pregúntolle cándo chegaron a Buenos Aires.

- Chegamos o 17 de novembro, tras dezasete días, de navegación. Pero, "pará un momento que aún hay muchas cosas que contar viejito" -eu sorrío e ela entón segue-. Nós ibamos abaixo, nunha bodega. Non era xustamente unha bodega, era algo así como unha gran sala dun Hospital Xeral. Durmiamos en literas e recordo que había unha calor impresionante. Ata se derretían as gomas dos zapatos. A xente vomitaba. O chegar o Ecuador fixéronnos unha festa de auga. Todo o mundo se mollaba. Era o bautismo da liña do Ecuador. Durante a travesía tamén naceu unha nena. O capitán púxolle de nome Estela Maris.

A medida que transcorre a conversa vou imaxinando que a historia de Carmen Fernández Aseán ben puidera ser o guión dunha película en branco e negro.

- Chegamos, por fin, a Buenos Aires e veunos a recibir a miña tía Concepción. Fomos con ela a Avellaneda. Recordo que cruzamos unha gran ponte e ela díxome: "Mira ahí tenés la cancha del Boca". Eu daquela nin sabía o que era o Boca. Era o campo do Boca Juniors. "Pero apuntá Roberto que yo soy del Independiente de Avellaneda".

- ¿Ti o que desexabas era ver ó teu pai?

- Meu pai estaba en Comodoro. Nós estivemos mes e medio en Avellaneda e despois partimos cara Comodoro nun petroleiro chamado "El Conquistador". Tardamos en chegar catro días. Era Nadal e como tiña unha radio busquei na onda corta e atopei unha emisora española. Debía ser Radio Nacional. Había moita algarabía. Como en Comodoro non había peirao desembarcamos a 16 quilómetros, nun porto da compañía que se chamaba "Puerto Piojo". Imaxínate, nin sequera tiña peirao de atraque. Fíxate que desembarcamos de un en un do petroleiro a unha lancha. Baixabamos nun caixón "y fíjate", a lancha que nos viña recoller era do meu pai. Alí, naquela pequena lancha dinlle o meu primerio abrazo despois de dezaseis anos. Recordo que cando vin aquel lugar tiña catorce casas e dixen: "Ai Deus, onde me fun meter".

Carmen continúa o seu monólogo, a súa historia. E os que escoitamos estamos encantados.

- O primeiro día que fun a Comodoro coñecía ó que máis tarde sería o meu marido, Cecilio Ortego. Os seus pais eran de Muriel Viejo, un pobo cercano a Aranda del Duero (Soria). Polo tanto, os meus fillos levan sangue galega e castelá. Tódalas súas raíces téñenas acá.

- Coñezo a súa resposta, pero quero escoitala, así que lle pregunto. ¿Lembrácheste moito de España?

- Case tódolos días. Estiven trinta anos sen apenas saber nada de España, só por carta. Ata que un día chegou a televisión por cable e xa viamos Televisión Española. Quedoume a pena de que meu pai morreu un ano antes. Non puido ver outra vez España, aínda que fora en imaxes.

Carmen é un torrente.

- Estiven casada corenta e cinco anos. Tiven tres fillos, Costanza del Carmen, José Antonio e Diana Aida, que me deron sete netos e unha bisneta. Todos teñen moitas ganas de vir. Os meus fillos son españois, teñen o pasaporte español.

A Carmen nótaselle o orgullo de que os seus fillos sexan españois.Repite varias veces o de que teñen o pasaporte español.Claro que si. ¡Cómo non o van ter se a súa nai é de Fisterra!. Acábasenos o espacio e, por último, invito a Carmen a que me diga cómo atopou Fisterra.

- Gustoume moito. Atopei unha Fisterra moderna e grande. Boto de menos a casa onde vivía, na Rúa Real, xa non está. A plaza sempre estaba chea de xente, agora desilusionoume un pouco que o ambiente estea no peirao. Dá a impresión de que a plaza quedou para estacionar coches. Eu quedaría aquí se non fora porque teño alá a miña familia. Paréceme que foi onte cando marchei e xa pasaron corenta e sete anos…

Corenta e sete anos, Carmen. Case toda unha vida. Pero agora xa podes desfrutar outra vez dos teus amigos. Como se fora onte. Despois de tanto tempo a túa xente dache a benvida e, como se di por aquelas terras, "que bueno que viniste, Carmen".

Lugares	Natureza	Lecer	Contos	Pousada	Economía

Feito da man de Abertal Información : costadamorte@finisterrae.com